GRA SNÓW cz.1

Proponuję zacząć od początku. A na początku nie była katastrofa lotnicza, w której zginął Swinarski ani kontrowersyjna (a na pewno wzbudzająca dużo emocji) inscenizacji Jana Klaty, o której mówią teraz absolutnie wszyscy. Spuszczę zasłonę milczenia na to, co narosło wokół tego naprawdę pięknego tekstu i zaproszę do lektury najokrutniejszej książki w dziejach literatury.

Szaweł ciągle jeszcze siał grozę i dyszał żądzą zabijania uczniów Pańskich. Udał się do arcykapłana1 i poprosił go o listy do synagog w Damaszku, aby mógł uwięzić i przyprowadzić do Jerozolimy mężczyzn i kobiety, zwolenników tej drogi, jeśliby jakichś znalazł. Gdy zbliżał się już w swojej podróży do Damaszku, olśniła go nagle światłość z nieba. 4 A gdy upadł na ziemię, usłyszał głos, który mówił: «Szawle, Szawle, dlaczego Mnie prześladujesz?» «Kto jesteś, Panie?» – powiedział. A On: «Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz. Wstań i wejdź do miasta, tam ci powiedzą, co masz czynić». Ludzie, którzy mu towarzyszyli w drodze, oniemieli ze zdumienia, słyszeli bowiem głos, lecz nie widzieli nikogo. Szaweł podniósł się z ziemi, a kiedy otworzył oczy, nic nie widział. Wprowadzili go więc do Damaszku, trzymając za ręce. Przez trzy dni nic nie widział i ani nie jadł, ani nie pił. 10 W Damaszku znajdował się pewien uczeń, imieniem Ananiasz. «Ananiaszu!» – przemówił do niego Pan w widzeniu. A on odrzekł: «Jestem, Panie!» 11 A Pan do niego: «Idź na ulicę Prostą2 i zapytaj w domu Judy o Szawła z Tarsu, bo właśnie się modli». 12 (I ujrzał w widzeniu, jak człowiek imieniem Ananiasz wszedł i położył na nim ręce, aby przejrzał). 13 «Panie – odpowiedział Ananiasz – słyszałem z wielu stron, jak dużo złego wyrządził ten człowiek świętym Twoim w Jerozolimie. 14 I ma on także władzę od arcykapłanów więzić tutaj wszystkich, którzy wzywają Twego imienia». 15 «Idź – odpowiedział mu Pan – bo wybrałem sobie tego człowieka za narzędzie. On zaniesie imię moje do pogan i królów, i do synów Izraela. 16 I pokażę mu, jak wiele będzie musiał wycierpieć dla mego imienia». 17 Wtedy Ananiasz poszedł. Wszedł do domu, położył na nim ręce i powiedział: «Szawle, bracie, Pan Jezus, który ukazał ci się na drodze, którą szedłeś, przysłał mnie, abyś przejrzał i został napełniony Duchem Świętym». 18 Natychmiast jakby łuski spadły z jego oczu i odzyskał wzrok, i został ochrzczony. 19 A gdy go nakarmiono, odzyskał siły.

(Dz 9, 1-19)

Taki był początek nawrócenia i powołania świętego Pawła z Tarsu, uznawanego za twórcę Listu do Koryntian, który to na pewno jest bardziej znany niżeli opisana powyżej historia. Jak nietrudno się domyśleć, dramat Strindberga, do którego nieuchronnie się zbliżamy, został zatytułowany Do Damaszku nie bez przyczyny.

AUGUST STRINDBERG (1849-1912) szwedzki pisarz, fotograf i malarz. Dramaturgicznie debiutował w 1872 tekstem Mistrz Olof. Lata 1894-97 to okres załamania psychicznego Strindberga (opisanego potem w powieściach Inferno i Legendy), tzw. inferno crisis. Depresję pogłębiały problemy finansowe, z którymi borykał się całe życie. Pierwsze dwie części DO DAMASZKU powstały w roku 1898, trzecia w 1901. Tekst otwierał nowy rozdział w jego twórczości zbliżający się do symbolizmu, ekspresjonizmu i nadrealizmu. Zaliczany jest do dramatów lirycznych, zwanych również onirycznymi. Teksty, które uważa się za kontynuację Do Damaszku to Gra snów i Wielki gościniec. Razem tworzą swoistą liryczno-oniryczną trylogię, w której ponad wszystkim stoi świadomość „Poety”. W tych dramatach rzeczywistość miesza się ze światem snu. Wszystko może się wydarzyć, a czas i miejsce właściwie nie istnieją – „mieszanina wspomnień, przeżyć i swobodnych pomysłów, nonsensów i improwizacji”.

Strindberg zaznacza (we wstępie do Gry snów), że Do Damaszku ma charakter gry snów. Gry snów autora-poety, w którego to psychice rozgrywa się sztuka. Dramat podzielony jest na sceny-stacje, których mamy łącznie 17 (8+1+8). „Azyl” to punkt zwrotny, po którym bohater odwiedza ponownie wszystkie stacje w odwrotnym porządku. Tak zwana idea wiecznego powrotu. Obrazowo prezentuje się to w ten oto sposób:

NA ROGU ULICY

U LEKARZA

POKÓJ W HOTELU

NAD MORZEM

NA GOŚCIŃCU

U WEJŚCIA DO WĄWOZU

W KUCHNI

W RÓŻOWYM POKOJU

   AZYL RÓŻOWY POKÓJ

KUCHNIA

W WĄWOZIE

GOŚCINIEC

NAD MORZEM

POKÓJ W HOTELU

U LEKARZA

RÓG ULICY

cdn.

AUGUST STRINDBERG, DO DAMASZKU I (TILL DAMASCUS), 1898

BIBLIOGRAFIA

  1. August Strindberg, Do Damaszku I  [w:] Dramaty królewskie. Dramaty liryczne, Przekład Zygmunt Łanowski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1988.
  2. Lech Sokół, Posłowie, ibidem.
  3. Nowy Testament, Dzieje Apostolskie 9, 1-19, Nawrócenie Szawła, [na:] http://biblia.deon.pl/
  4. Szczegółowa biografia Strindberga dostępna na stronie: http://www.poemhunter.com/august-strindberg/

Photo by David Dibert on Unsplash

You may also like

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.